Tereny rozwojowe

Lata powojennej odbudowy charakteryzował znacznie szybszy rozwój ludności Warszawy niż strefy podmiejskiej, co jest rzeczą zrozumiałą. Mimo to jednak wzrost zaludnienia strefy podmiejskiej był również szybki, gdyż jak wspomniano, osiedlało się tam wiele ludzi, którzy nie mogli znaleźć sobie miejsca w Warszawie. Od lutego 1946 r. do grudnia 1950 r. ludność Warszawy w ówczesnych granicach wzrosła o 36%, ludność zaś strefy podmiejskiej w granicach WZM o 21% (program uprawnienia budowlane na komputer).

W 1951 r. nastąpiło znaczne rozszerzenie granic Warszawy. Objęło ono nie tylko tereny wykazujące już wtedy wysoki stopień zurbanizowania, lecz również rozległe tereny rozwojowe, co było związane z panującą wówczas koncepcją bardzo forsownego rozwoju stolicy do liczby 2 milionów mieszkańców w 1970 r (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Największą koncentrację ludności w strefie podmiejskiej stanowią miasta, osiedla i gromady na trasie z Warszawy do Grodziska, obsługiwanej przez dwie linie kolejowe: zelektryfikowaną linię PKP i zmotoryzowaną linię WKD. Koncentracja ta obejmuje około 135 tys. ludności. Druga z kolei koncentracja, obejmująca 77 tys. ludzi, leży wzdłuż linii prowadzącej przez Wołomin, Tłuszcz do Urli. Trzecie miejsce zajmuje linia do Otwocka i Pilawy (uprawnienia budowlane). Wzdłuż odcinka leżącego na terenie regionu mieszka ok. 60 tys. ludności. Charakterystyczne, że jedyna dotychczas niezelektryfikowana linia kolei normalnotorowej w węźle warszawskim, prowadząca do Nowego Dworu i Nasielska, skupia w granicach regionu około 45 tys. ludności i zajmuje czwarte miejsce (program egzamin ustny).

Ubytki wojenne

Obszary, przez które przechodzą trzy pozostałe linie kolei elektrycznej, stanowią już znacznie mniejsze skupienia ludności. Linia na Błonie (28 tys. ludności) przebiega przez obszary intensywnych upraw warzywniczych, które dzięki swej wydajności i rentowności same bronią się przed parcelacją i osadnictwem. Wzdłuż linii prowadzącej do Mińska Mazowieckiego mieszka w granicach regionu 25 tys. ludności, ale należy tu uwzględnić, że główne skupienie, jakim jest Mińsk, leży już poza granicami regionu. Na ostatnim miejscu znajduje się linia do Piaseczna i Czachówka (23 tys. ludności). Jest to najpóźniej wybudowana i najpóźniej zelektryfikowana ze wszystkich linii węzła warszawskiego (opinie o programie).

Na obecnym układzie W zakresie rozmieszczenia ludności w regionie zaważyły głównie procesy rozwojowe, jakie miały miejsce po pierwszej wojnie światowej. Do 1918 r. znajdowało się w bezpośrednim zapleczu Warszawy tylko niewiele silniej rozwijających się miast i osiedli nierolniczych, jak Pruszków, Grodzisk, Skolimów, Otwock, Wołomin itp. oraz parę starych ośrodków miejskich, nie wykazujących jednak żywszego rozwoju, jak Góra Kalwaria, Radzymin, Serock czy Zakroczym, a poza tym dominowały osiedla rolnicze². Zresztą skutki wojny, która spowodowała wyludnienie się Warszawy, nie ominęły również mocniej z Warszawą związanych osiedli podmiejskich (segregator aktów prawnych).

Po odzyskaniu niepodległości i przywróceniu Warszawie rangi stolicy nastąpi! jej niezwykle dynamiczny rozwój. Szybko zostały uzupełnione ubytki wojenne i zaczęła się ekspansja ludnościowa i przestrzenna miasta. Ponieważ Warszawa, ściśnięta do wojny pasem fortecznym, wykazywała nad wyraz gęstą zabudowę, rozpoczął się silny wzrost peryferyjnych dzielnic mieszkaniowych oraz dawnych i nowo powstających osiedli podmiejskich, głównie leżących na trasie linii kolejowych prowadzących do Warszawy (promocja 3 w 1).

Ekspansja przestrzenna Warszawy miała niezorganizowany charakter; zabudowa osiedli podmiejskich przebiegała chaotycznie; powstawały osiedla nadmiernie rozproszone, nie nadające się do racjonalnego zagospodarowania komunalnego. Powiązania gospodarcze z pobliskim, szybko rosnącym wielkim miastem były silnym bodźcem rozwoju osiedli podwarszawskich. W wyniku tych inkorporacji obszar miasta wzrósł ponad dwukrotnie, a ludność o 180,9 tys.