Urbanistyka

Znakomitym przykładem XIV-wiecznej urbanistyki jest lokowany przez Kazimierza Wielkiego Szydłów, rozciągnięty pomiędzy okazałą tarą a rozległym zamkiem, otoczonym wspólnym z miastem obwodem obronnym. Nieco odmiennie rozwijała się północna część województwa. Rozległe lasy rozciągające się szerokim pasem wokół Gór Świętokrzyskich i słabe, w większości piaszczyste gleby nie sprzyjały osadnictwu. Dominowały tu głównie osady leśne i bartnieze (program uprawnienia budowlane na komputer).

Zakładane od XIV w. miasta służyły administracji królewskiej (np. Chęciny) lub zarządzaniu rozległymi dobrami biskupimi. Biskupi krakowscy, którzy otrzymali te ziemie od Kazimierza Odnowiciela. popierali rozwój osadnictwa, ciągnąc znaczne zyski z produkcji żelaza, zlokalizowanej głównie po północnej stronie Łysogór, w rejonie rzeki Kamiennej. Taką genezę mają m.in. Kielce. Bodzentyn. Nowa Słupia. Kunów. Osadnictwo rolnicze rozwijało się na południe od Łysogór, zwłaszcza XIV-wieczne wsie lokowane przez Władysława Łokietka na prawie niemieckim (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Do powstawania miast przyczyniły się też wczesnośredniowieczne opactwa w Miechowie, Jędrzejowie czy Wąchocku, przy których rozwijały się duże osady.

Okres nowożytny przyniósł nowe lokacje miast, zwłaszcza prywatnych, częściowo tylko zakończone sukcesem. Renesansowy kształt otrzymały Daleszyce, założone w 1569 r. na prawie magdeburskim. Znacznie rozwinęły się m.in. Włoszczowa. Oleśnica. Ostrowiec. Wierzbnik. Przykładem nieudanej lokacji jest XVIII-wiecznych Dębno koło Rakowa (uprawnienia budowlane).

Interesującą próbę rozbudowy miasta, podjętą przez biskupa Piotra Myszkowskiego w latach 1586-1591, było założenie Nowego Miasta Mirowa obok Pińczowa. Jednak najbardziej oryginalna jest geneza Rakowa lokowanego przez Jana Sienieńskiego w roku 1567. Sympatyzujący z reformacją i ożeniony z arianką Sienieński założył miasto, w którym przez następne kilka dziesięcioleci praktycznie realizowano społeczne i religijne ideały Braci Polskich. Aż do wygnania arian / Polski Raków był jednym z najaktywniejszych ośrodków reformacji i kultury umysłowej w Lumpie (program egzamin ustny).

Umiarowy rynek i ulice

Od końca średniowiecza zwiększała się w miastach liczba ludności żydowskiej. Dzielnice żydowskie skupione wokół bóżnic powstały m.in. w Szydłowie, Pińczowie. Chęcinach. W połowie wieku XIX ludność żydowska stanowiła znacznie ponad połowę mieszkańców wielu miasteczek (opinie o programie).

Pozbawienie w 1869 r. praw miejskich większości miast, mające charakter popowstaniowej represji zaborcy, na ogół przypieczętowało tylko postępujący od XVII w. proces ich upadku. W wieku XIX jedynie Kielce, ostatecznie awansowane do roli miasta wojewódzkiego, rozwijały się intensywniej. Obecny kształt miasta z dominującą osią ulicy Sienkiewicza jest w znacznej mierze wynikiem realizacji klasycystycznego, promienistego projektu urbanistycznego z 1823 roku. Intensywnie rozwijały się też niektóre ośrodki Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego (segregator aktów prawnych).

Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, Skarżysko-Kamienna i w pewnej mierze Suchedniów - w okresie dwudziestolecia międzywojennego włączone w obręb Centralnego Okręgu Przemysłowego - rozrastały się żywiołowo, wchłaniając sąsiadujące z nimi osady. Jedynie Starachowice założone obok XVII-wiecznego Wierzbnika wzniesiono jako nowe założenie. W okresie powojennym wokół tych nielicznych miast przemysłowych, a także m.in. Jędrzejowa, Buska czy Końskich, pojawiły się współczesne dzielnice mieszkaniowe. Większość starych ośrodków miejskich rozwijała się bardzo słabo. Dwie ostatnie wojny poczyniły ogromne zniszczenia. W roku 1915 niemal doszczętnie zniszczona została Wiślica, zaś w 1944 przede wszystkim Szydłów i Stopnica (promocja 3 w 1).

Większość miast ma tradycyjne rozplanowanie - umiarowy rynek i ulice wychodzące z naroży. W XX w. rynki na ogół utraciły funkcje targowe, w znacznej mierze utworzono z nich skwery lub, jak w Daleszycach, częściowo zabudowano. Ewenementem jest rynek pińczowski ozdobiony w końcu wieku XVI fontanną.
Dominowała zabudowa drewniana, tylko w największych ośrodkach, jak Pińczów,