Ustalenie granulometrycznego składu kruszywa

Poza badaniami wytrzymałości betonu, występuje niekiedy konieczność określenia innych właściwości betonu, jak np. szczelności, ścieralności, mrozoodporności itp. Badania takie przeprowadzają wyspecjalizowane laboratoria na pobranych z konstrukcji próbkach. Nie będą one tu szerzej omawiane. Pożądane jest często również odtworzenie składu betonu. Potrzeba taka występować może np. przy analizie zjawisk korozji, a także przy ustalaniu przyczyn niewłaściwej jakości betonu (program uprawnienia budowlane na komputer).

Ustalenie ilości i granulometrycznego składu kruszywa nie nastręcza przy tym większych trudności. Ustalenie natomiast rodzaju i zawartości cementu w betonie jest rzeczą skomplikowaną i nie zawsze możliwą. Metoda polega bowiem w zasadzie na określeniu zawartości wapnia w betonie drogą analizy chemicznej i wnioskowaniu na tej podstawie o zawartości cementu. Zawodzi więc ona w przypadku kruszywa zawierającego wapień. Analizy składu betonu przeprowadzają wyspecjalizowane laboratoria.

Określenie jakości betonu w konstrukcjach polega nie tylko na ustaleniu średniej wartości wytrzymałości betonu w poszczególnych elementach będących przedmiotem orzeczenia, lecz również na ustaleniu czy i w jakim zakresie występują miejscowe obniżenia jakości betonu, szczególnie w obszarach elementów decydujących o ich nośności (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Obniżenia takie wynikać mogą z niewłaściwego wykonania i pielęgnacji betonu w trakcie realizacji konstrukcji. Rozsegregowanie się mieszanki betonowej w trakcie układania betonu w deskowaniu objawia się w postaci partii betonu pozbawionych drobniejszych frakcji (tzw. „raki”), co wynika najczęściej ze zrzucania mieszanki betonowej do deskowania z dużej wysokości (np. nieprawidłowo zabetonowane słupy, masywy fundamentowe itp.) (uprawnienia budowlane). Znane są przypadki prawie pełnego rozdzielenia się kruszywa w słupach tak, że część przekroju pozbawiona zaprawy dochodziła do 50% całości przekroju. Zjawisko rozsegregowanego betonu należy odróżnić od występowania powierzchni rakowatych, gdy brak jest drobnych frakcji i zaczynu jedynie na powierzchni elementu. Zjawisko takie jest częste i wynika z tzw. „efektu ściany”, powodującego, że w warstwach stykających się z deskowaniem ilość zaprawy w betonie powinna być większa od przeciętnej (program egzamin ustny).

Rozsegregowanie mieszanki betonowej

Rozsegregowanie mieszanki betonowej, które może spotęgować przechodzenie zsypywanej mieszanki przez siatki zbrojenia, prowadzi oczywiście nie tylko do powstania raków, lecz również przy prawidłowym uziarnieniu stosowanego kruszywa do obniżenia wytrzymałości części betonu bez raków. Części te mają wtedy zbyt małą ilość frakcji grubszych (opinie o programie).

Rozsegregowanie mieszanki betonowej może nastąpić również wskutek niewłaściwego, przeważnie nadmiernego, wibrowania (tzw. rozwibrowanie), które prowadzić może do warstwowego układu zawartości kruszywa w betonie. Występuje ono częściej w prefabrykatach, szczególnie w elementach płytowych wykonywanych na stołach wibracyjnych. Nie prowadzi ono na ogół do tak znacznego rozdzielenia frakcji, jak niewłaściwe zsypywanie mieszanki betonowej do deskowania (segregator aktów prawnych).

Stosunkowo rzadziej zdarzają się przypadki jaskrawej niejednorodności betonu, wynikające z niedostatecznego wymieszania składników mieszanki betonowej. Partie pozbawione cementu tworzyć mogą w skrajnych przypadkach gniazda kruszyw o wytrzymałości bliskiej zeru. Duże nierównomierności rozprowadzania cementu objawiać się mogą nierównomiernością zabarwienia betonu. Zjawisko to występuje najczęściej przy wykonywaniu betonu w warunkach zimowych, wskutek stosowania nierozmrożonego kruszywa, tworzącego zmarznięte grudki. Często obniżenia wytrzymałości betonu wynikają z działania mrozu na beton w trakcie jego wiązania i twardnienia (promocja 3 w 1).

Interesujące w tym miejscu zjawisko miejscowych uszkodzeń betonu przybiera najczęściej postać obniżenia wytrzymałości warstw zewnętrznych betonu, których jakość może się wyraźnie różnić od jakości części wewnętrznych, wiążących i twardniejących w korzystniejszych warunkach. Zdarzyć się jednak mogą przypadki występowania miejscowego wgłębnego osłabienia wytrzymałości betonu, spowodowane np. miejscowym brakiem izolacji cieplnej, wrzuceniem do deskowania partii zamrożonej mieszanki betonowej itp.