Warunki życiowe

W walce z wulgaryzatorami marksizmu odrzucającymi całą spuściznę kulturalną, jako wytwór obcych nam, przebrzmiałych klas i formacji, szczególnie doniosłe są wywody Lenina o istnieniu w każdym narodzie elementów przodującej kultury demokratycznej. „W każdej kulturze narodowej są, choćby nawet nie rozwinięte, elementy kultury demokratycznej i socjalistycznej, ponieważ w każdym narodzie są masy pracujące i wyzyskiwane, których warunki życiowe nieuchronnie rodzą ideologię demokratyczną i socjalistyczną (program uprawnienia budowlane na komputer).

Jednocześnie Lenin przestrzega przed idealizowaniem całej kultury narodów burżuazyjnych podkreślając: „Ale w każdym narodzie istnieje również kultura burżuazyjna (u większości ponadto czarnosecinna i klerykalna) i to nie w postaci samych tylko elementów, lecz w postaci kultury panującej. Dlatego też kultura narodowa» w ogóle - jest kulturą obszarników, klechów, burżuazji (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Stąd właśnie konieczność krytycznego przyswojenia i wyzyskania spuścizny, stąd klucz do twórczej selekcji wartości dziedzictwa: „Wysuwając hasło międzynarodowe kultury dcmokratyzmu i światowego ruchu robotniczego pisze Lenin bierzemy z każdej kultury narodowej tylko jej elementy demokratyczne i socjalistyczne, bierzemy je tylko i bezwarunkowo jako przeciwwagę burżuazyjnej kultury, burżuazyjnego nacjonalizmu każdego narodu (uprawnienia budowlane).

Zasada ta pozwala w każdej epoce, w twórczości artysty, ba, w każdym wybitnym dziele artystycznym z jednej strony ujawnić ich klasową i historyczną ograniczoność, z drugiej zaś uwypuklić elementy postępowe, demokratyczne, ogólnonarodowe tradycje zasady i formy. Ta linia podziału jest zawiła i trudno czytelna, zwłaszcza w sztuce architektonicznej, zawsze ściśle uwarunkowanej zamówieniem i gustami posiadaczy; rozcina każde dzieło nic pozwalając ująć się w żadne schematy. Błędem byłoby szukanie jej pomiędzy budownictwem ludowym a obiektami realizowanymi przez klasy posiadające, gdyż niewątpliwie przebiega ona i wewnątrz tzw. architektury oficjalnej (program egzamin ustny).

Leninowska teoria

Leninowska teoria dwóch kultur druzgoce koncepcje wulgarnych socjologów usiłujących przedstawić całą spuściznę jako feudalną kapitalistyczną itd. i nie dostrzegających w niej najistotniejszych ludowych, demokratycznych elementów. Jednocześnie uderza ona w nacjonalistyczną teorię „jednolitego potoku idealizującą spuściznę narodową jako całość, zamazującą walkę klasową i wewnętrzne przeciwieństwa w rozwoju narodu i jego kultury. W ten sposób ostrzega nas zarówno przed odrzucaniem całej spuścizny, jak i przed bezkrytycznym przyjmowaniem i kopiowaniem jej różnorakich wartości (opinie o programie).

Podobnie przyjęcie za punkt wyjścia teorii dwóch kultur pomaga w ocenie współczesnych zjawisk kulturalnych w krajach kapitału. Zasada ta podważa uproszczony, schematyczny pogląd odrzucający wszystkie elementy współczesnej kultury zachodniej, jako pochodne panujących stosunków i światopoglądu, nakazuje odszukanie tych jej zdobyczy, które są wyrazem wielkiego, obiektywnego postępu myśli naukowej, technicznej i artystycznej. Zarazem teoria dwóch kultur, zgodnie z podstawowymi tezami marksizmu, nie pozwala nam zapominać o istnieniu panującej kultury klas posiadających, która wykazuje dominujący wpływ na całokształt życia umysłowego (segregator aktów prawnych).

Klasa, która reprezentuje panującą siłę materialną społeczeństwa, jest jednocześnie jego panującą siłą duchową. Przyjęcie tej tezy zobowiązuje nas do nader wnikliwego, krytycznego i konkretnego analizowania kultury i architektury Zachodu, do odcięcia się od tych panujących w niej nurtów, które są odbiciem obcych nam potrzeb społecznych i ideologicznych. Koncepcja ciągłości historycznej w rozwoju kultury, opierająca się na leninowskich naukach o spuściźnie, stała się podstawą stosunku do dziedzictwa w architekturze Związku Radzieckiego, a później innych krajów socjalistycznych (promocja 3 w 1).