Właściwości podstawowe

Mur ogniotrwały palenisk, kanałów oraz trzonów pieców przemysłowych, na który działają roztopione metale, szkło i żużle lub przepływają gorące gazy, podlega działaniu wielu czynników, z których najistotniejsze są: wysoka temperatura i jej wahania, działania chemiczne roztopionych lub rozgrzanych ciał, uderzenia i tarcie twardych kawałków rudy i wapieni itd (uprawnienia budowlane). Z tego powodu wyrobom ogniotrwałym służącym do wymienionych celów stawiane są dość wysokie wymagania.

Nie ma wyrobów uniwersalnych, które by równocześnie spełniały wymagania wszystkich procesów technologicznych, a gdyby nawet były, to koszt ich byłby bardzo wysoki (program na telefon).

Toteż w zależności od charakterystycznych cech produkcji prowadzonej przy wysokich temperaturach, stosowane są wyroby o tych lub innych przeważających właściwościach.

Temperatura początku topnienia (tzw. ognio- trwałość zwykła) i temperatura odkształceń (mięknie n i a). Temperatury te są bardzo ważnymi cechami dla każdego wyrobu ogniotrwałego. Według temperatury topnienia rozróżnia się dwie kategorie materiałów: ogniotrwałe, których ogniotrwałość zwykła wynosi 1580-r-l770°C, oraz wysoko ogniotrwałe o ogniotrwałości zwykłej powyżej 1770°C.
Podstawowymi składnikami materiałów każdej z tych kategorii są tlenki metali. Najwyższe ogniotrwałości wykazują tlenki w stanie czystym (program na komputer).

Zanieczyszczenia i różne domieszki

Wszelkie zanieczyszczenia i różne domieszki obniżają na ogół temperaturę topnienia (program egzamin ustny). Temperatura początku odkształceń wskutek mięknienia, czyli tzw. ogniotrwałość pod obciążeniem, jest niższa od temperatury topnienia i zależy od obciążenia, pod jakim wyrób się znajduje; przy obciążeniu normowym 2 kG/cm2 (z jakim w praktyce należy się liczyć) różnica tych temperatur wynosi dla cegły szamotowej 150-f-250°C, a dla wyrobów krzemionkowych 25-f-100°C.

Ogniotrwałość pod obciążeniem jest czynnikiem decydującym przy stosowaniu wyrobów w praktyce.

Do pomiarów wysokich temperatur służą w ceramice przede wszystkim stożki Segera.

Są to ostrosłupy o wysokości 6 cm, a ich skład jest w ten sposób ustalony, że poszczególne numery stożków miękną i przechylają się przy określonej temperaturze (opinie o programie).

Skala stożków od nr 022 do nr 42, w której każdy następny stożek przechyla się przy temperaturze o 20-1-30°C większej od poprzedniego, umożliwia stosunkowo dokładne oznaczenie temperatury w granicach 600-4- -4-2000°C (segregator aktów prawnych). Chcąc zmierzyć temperaturę, panującą w piecu do wypalania, wstawiamy do pieca 4 kolejne stożki na podstawce ogniotrwałej dobierając je tak, aby spodziewana temperatura mieściła się w granicach mięknienia najniższego i najwyższego numeru.

Punkt topnienia najbardziej ogniotrwałych specjalnych materiałów odpowiada stożkowi Segera na 41, czyli ok. 2000°C. Oprócz stożków Segera do pomiarów wysokich temperatur stosowane bywają termopary oraz pyrometry optyczne (promocja 3 w 1) .