Zabytek w rejestrze

Dbanie o dobra kultury i obejmowanie ich ochroną jest obowiązkiem władz, a jedną z form takiej ochrony jest wpisanie obiektu do rejestru zabytków (uprawnienia budowlane). Nieruchomość, a także rzecz ruchoma, aby zostać uznaną za zabytek, musi być nie tylko wiekowa, ale również przedstawiać wartość historyczną, artystyczną lub też naukową. Rejestry zabytków, do których wpisuje się m.in. cenne kulturowo obiekty, tworzone są na terenie każdego województwa. Zabytkiem mogą być nie tylko budynki, ale również całe tereny, na których znajduje się m.in. chroniona zabudowa. Obszar lub obiekt wpisany do rejestru zabytków uzyskuje ochronę konserwatorską i traktowany jest w szczególny sposób. Ochrona konserwatorska oznacza, iż w zabytkowych budynkach lub na obszarach tego typu nie można prowadzić żadnych robót budowlanych bez pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków (segregator aktów prawnych). Dopiero po uzyskaniu stosownej zgody tegoż konserwatora można wystąpić o pozwolenie na budowę, a następnie rozpocząć zaplanowane prace. 

Uznanie obiektu za zabytek może stać się dużym obciążeniem dla jego właściciela lub posiadacza. Opieka nad nieruchomościami tego typu to nie tylko restrykcyjna ochrona konserwatorska wiążąca się z koniecznością uzyskania określonych zgód czy zgłaszania uszkodzeń lub zagrożeń dla zabytku. To także wymagania związane z użytkowaniem obiektu zgodnym z jego statutem i zapewniającym zachowanie jego wartości oraz utrzymanie w jak najlepszym stanie, a ponadto także obowiązek udostępniania go do badań naukowych.Posiadanie zabytku niesie jednak ze sobą również określone korzyści, m.in. prawo ubiegania się o uzyskanie dotacji z budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego na dofinansowanie różnego typu prac konserwatorskich, remontowych i budowlanych, czy też możliwość zwolnienia z niektórych podatków od nieruchomości oraz od spadków i darowizn (promocja 3 w 1).