Zasadnicze układy sytuacyjne

Układ sytuacyjny budowli piętrzącej z siłownią przyzaporową lub przyjazową oraz ze śluzą może być rozwiązany zasadniczo w dwojaki sposób. Lokalizacja w korycie rzeki (program uprawnienia budowlane na komputer). Zapora wraz z siłownią i śluzą zlokalizowane są w korycie rzeki. Taki układ wymaga podziału robót przy odgradzaniu poszczególnych odcinków budowli na etapy, zaś przepływ wody odbywa się w zwężonym korycie rzeki. Grodze są wysokie i kosztowne, a czas odprowadzenia (pompowania) wody z terenów otoczonych grodzami - długi (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Lokalizacja poza korytem rzeki. Zasadnicze budowle lokalizuje się w tym przypadku poza korytem rzeki, zazwyczaj na wypukłym brzegu zakola, zaś samą rzekę przegradza zaporą ziemną wrówczas, gdy wszystkie budowle są doprowadzone do stanu umożliwiającego przepuszczenia całkowitego przepływu rzeki. Ilustracją takiego rozwiązania jest siłownia na Wołdze koło Saratowa oraz na rzece Newie. W tych przypadkach grodze mogą być znacznie mniejsze lub są w ogóle zbędne, terminy rozpoczęcia właściwych robót są znacznie wcześniejsze niż w przypadku lokalizacji budowli w korycie rzeki, ilość odpompowywanej wody jest znacznie mniejsza, organizacja robót - łatwiejsza, a w ogóle warunki budowy korzystniejsze (uprawnienia budowlane).

Natomiast niewątpliwie objętości robót ziemnych są znacznie większe, jednak w ostatecznym rachunku ekonomicznym lokalizacja budowli poza korytem rzeki niejednokrotnie okazuje się korzystniejsza w porównaniu z lokalizacją w korycie rzeki.
Plac budowy przy obu powyższych układach budowli stopnia piętrzącego może zajmować powierzchnię różną w zależności od wielkości obiektów (od kilku do kilkuset ha). Siłownie średniej i wielkiej mocy wymagają terenu o powierzchni 100-200 ha i więcej. Niewątpliwie na wielkość placu budowy wpływa przyjęta technologia robót, toteż opracowując technologię robót należy brać pod uwagę obszar stojącego do dyspozycji terenu (program egzamin ustny).

Wysokość położenia placu budowy

Wysokość położenia placu budowy powinna być dostosowana do poziomu wody w rzece i to poziomu wody powodziowej, a co najmniej wody budowlanej o 5% prawdopodobieństwie występowania, gdyż ani plac budowy ani urządzenia produkcyjne i pomocnicze budowy nie mogą ulec zatopieniu. Z tego też powodu nie należy lokalizować placu budowy po stronie górnej wody budowli na obszarze, który będzie zalany po spiętrzeniu, ponieważ spiętrzenie wody górnej następuje zazwyczaj jeszcze przed ostatecznym zakończeniem robót i przed terminem umożliwiającym likwidację baz albo wytwórni przyobiektowych (opinie o programie).

Uzyskanie pod plac budowy i zaplecze terenu o znacznej szerokości i o łagodnych spadkach nie zawsze jest możliwe, dlatego na większych budowach praktykuje się stosowanie dwupoziomowego placu budowy, co osiąga się niekiedy przez sztuczne podwyższenie terenu drogą hydromechanizacji. Jako przykład takiego rozwiązania może służyć generalny plan zagospodarowania placu budowy stopnia Czebotarskiego na Wołdze. Wytwórnie masy betonowej i przetwórnie kruszywa zajmują największe powierzchnie na placu budowy. W związku z tym pożądane jest, aby plac budowy znajdował się na tym brzegu, przy którym przewidziane jest zlokalizowanie zasadniczych (masowych) konstrukcji betonowych (segregator aktów prawnych).

Jeżeli całość urządzeń i obiektów zagospodarowania placu budowy znajduje się na jednym brzegu rzeki, wówczas taki schemat nazywamy scentralizowanym. Nie zawsze jednak takie rozwiązanie jest możliwe. Jeżeli np. na jednym brzegu zlokalizowano zaporę betonową, a na drugim kaskadę śluz, wówczas może okazać się celowe zaprojektowanie dwóch placów budów, z tym że na jednym brzegu będą wytwórnie o większej mocy produkcyjnej niż na drugim (promocja 3 w 1).

Wówczas jednak występuje przeważnie konieczność dublowania szeregu urządzeń i maszyn. W takim przypadku należy więc dążyć do koncentracji na jednym z placów budów wspólnych zakładów, baz materiałowo-transportowych oraz remontowych, np. wspólnej przetwórni kruszywa, wytwórni deskowań itd.