Aktywność źródła promieniowania

Aktywność źródła promieniowania określa się liczbą rozpadów promieniotwórczych zachodzących w nim w ciągu jednej sekundy. Jednostką jest kiur (Ci). Jest to taka ilość substancji promieniotwórczej, w której zachodzi 3,7 • 1 Oio rozpadów na sek. Aktywność taką ma 1 g radu (program uprawnienia budowlane na komputer).

Aktywność źródeł określa się również w jednostkach zwanych gramorównoważnikami radu (gRa). Jest to ilość substancji promieniotwórczej, która daje taką samą moc dawki co 1 g radu w identycznych warunkach.
1 Ci Csi37 = o,42 gRa.

Dawka całkowita ilość energii pochłoniętej z wiązki promieniowania przechodzącego przez substancję napromienianą, przypadająca na jednostkę masy tej substancji (jednostka - erg/g) (program uprawnienia budowlane na ANDROID). W praktyce za miarę porównawczą energii pochłoniętej w danym ośrodku przyjmuje się jonizację wywołaną w powietrzu, określaną w rentgenach. 1 rentgen (R) - dawka promieni wytwarzająca w 1 cm3 suchego powietrza atmosferycznego, przy temperaturze 0°C i ciśnieniu 760 mm słupa rtęci, jony obydwu znaków, niosące ładunek jednostki elektrostatycznej.
Dawka chwilowa - pochodna dawki całkowitej względem czasu, czyli energia pochłonięta w jednostce czasu przez jednostkę masy danej substancji.

Jeśli dawka chwilowa jest stała, wówczas dawka całkowita jest iloczynem dawki chwilowej i czasu. Dawkę chwilową nazywa się często mocą dawki (uprawnienia budowlane). Doświadczalnie ustalono, że 1 Ci radu przy filtracji 0,5 mm platyny w odległości 1 m daje moc dawki 0,84 R/godz. Wielkość ta nazywa się stałą jonizacyjną, charakteryzującą dany pierwiastek promieniotwórczy. Moc dawki maleje proporcjonalnie do kwadratu odległości od źródła. Tło naturalne - moc dawki promieniowania w danym miejscu, wywołanego promieniowaniem kosmicznym i własną promieniotwórczością materiału. Na powierzchni ziemi tło naturalne wynosi 0,0034-0,025 mR/godz. Przy obliczeniach przyrządów przyjmuje się zwykle tło równe 0,01 mR/godz (program egzamin ustny).

Zamknięte źródła promieniowania

Zamknięte źródła promieniowania gamma - izotopy promieniotwórcze odpowiednio przygotowane i szczelnie opakowane, w sposób zabezpieczający przed mechanicznym ich rozproszeniem oraz wpływami zewnętrznymi w warunkach normalnej eksploatacji. Kształt i wymiary źródeł są znormalizowane (PN-J/41001). Charakterystyka najczęściej spotykanych źródeł promieniowania gamma. Do detekcji, czyli wykrywania promieniowania gamma, służą liczniki i materiały fotoczułe (opinie o programie).

Liczniki Geigera-Miillera są najczęściej używanym rodzajem detektora. Wnętrze liczników G-M wypełnione jest mieszaniną gazów organicznych albo chlorowcowych pod niskim ciśnieniem. Działanie licznika polega na wykorzystaniu zjawiska jonizacji tych gazów pod wpływem cząstek promieniowania, przechodzących przez objętość czynną licznika. Liczniki G-M rejestrują przechodzące przez nie poszczególne cząstki w postaci impulsów elektrycznych. Czułość licznika G-M jest zależna od wydajności i powierzchni roboczej katody (segregator aktów prawnych).

Dla powiększenia czułości mierników izotopowych stosowane są często układy kilku małych liczników, ponieważ powierzchnia katody będzie w tym przypadku większa niż przy zastosowaniu jednego dużego licznika o objętości równej sumie objętości kilku małych. Licznik scyntylacyjny składa się ze scyntylatora i fotopowielacza.

Działanie licznika opiera się na wykorzystaniu zjawiska luminescencji, występującego w niektórych substancjach pod wpływem promieniowania jonizującego. Rozbłyski w scyntylatorze (scyntylacje) są rejestrowane przez fotopowielacz o dużej światłoczułości, przekształcający je w impulsy elektryczne (promocja 3 w 1).

Ważną zaletą liczników scyntylacyjnych jest ich duża wydajność, przewyższająca 10-100 razy wydajność liczników G-M. Do wad należy zaliczyć: niestabilność czułości w czasie, zależność od temperatury, bardziej złożony układ elektryczny i większe wymagania odnośnie stałości parametrów elektrycznych tego układu.