Budowa mostów

Do wymienionych już przykładów z historii budownictwa mostów stalowych można dodać kilka innych, charakteryzujących etapy rekordowych przekryć dużych przęseł (program uprawnienia budowlane na komputer). Przykładem jednego z pierwszych wieloprzęsłowych mostów belkowych jest czteroprzęslowy most o belce ciągłej „Bretania”, zbudowany w 1850 r. przez cieśninę morską Menai. Podstawę konstrukcji stanowi ciągła wydrążona rura o rozpiętości 140 m.

Budowę mostów o trójkątnej konstrukcji kratowej po raz pierwszy zrealizował w 1845 r. francuski inżynier Nevell. W 1889 r. z kratownic wykonano słynny most Firth-of- -Forth (w Szkocji); rozpiętość jego wynosi 521 m. W 1917 r. prześcignął rekord most na Rzece Św. Wawrzyńca w Quebec w Kanadzie, o rozpiętości 549 m. Szybko rosły rozpiętości mostów łukowych: 165 m - wiadukt Garabi (1887), 298 m most przez West-River w Nowym Jorku (1917), po 503 m mosty portowe w Sydney (Australia) i przez cieśninę w Nowym Jorku (lata trzydzieste XX w.) Wkrótce rekord rozpiętości przeszedł na inny most lukowy koło Nowego Jorku (rozpiętość 528 m) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Jednak jeszcze w 1926 r. przęsło o długości 533 m zostało użyte przez inż. Mojsiejewa w konstrukcji wiszącego mostu nad rzeką Delaware w Filadelfii. A po upływie pięciu lat przy budowie Washington-Bridge w Nowym Jorku zbudowane zostało przęsło o rozpiętości kilometra. W 1937 r. w San Francisco nad wejściem do zatoki został wybudowany słynny most Golden Gate z rekordową rozpiętością przęsła 1280 m i olbrzymimi stalowymi ramami wysokości 225 m. Dopiero w 1964 r. rekord ten został przekroczony o 15 m w nowojorskim moście Verrazano-Narrows (rozpiętość przęsła 1295 m). Znane są projekty wiszących mostów i przekryć o rozpiętości 2-3 km (uprawnienia budowlane).

Rozciąganie i zginanie

Autor zatrzymał się na tych przykładach rozwiązania problemów wysokościowych i wieloprzęsłowych układów dlatego, że one bodaj najbardziej wyraziście ilustrują istotne rewolucyjne znaczenie opanowania nowych konstrukcji i nowych materiałów dla rozwoju formy architektonicznej. Opanowywanie w praktyce architektoniczno-budowlanej nowych układów konstrukcyjnych, opartych na pracy materiału na rozciąganie, dopiero zaczyna się i wykazanie roli tych konstrukcji w tworzeniu nowych form architektonicznych należy bezapelacyjnie do przyszłości (program egzamin ustny).

Dotychczas zachowało się niemało zabytków architektury antycznej, w których kamienie lub cegły były ułożone bez zaprawy, często z jubilerską dokładnością obróbki olbrzymich bloków i spoiną „na włos”. Starożytni budowniczowie i ich naśladowcy w ciągu wielu stuleci starali się zmusić materiał do pracy możliwie tylko na ściskanie (opinie o programie). Poza drewnem nie mieli oni do rozporządzenia materiałów dobrze pracujących na rozciąganie i zginanie; nie było również niezawodnych sposobów ich łączenia (klejenie, spawanie, nitowanie itp.). Jednak ze zwiększeniem wysokości budowli, opanowaniem konstrukcji łukowych i kopułowych trudniej było intuicyjnie zachować jednoznaczną pracę materiału (segregator aktów prawnych).

Dlatego częste były katastrofy budowlane; w trakcie budowy i po jej zakończeniu waliły się ściany, wieże, dachy. Dwukrotnie, na przykład, runął dach gotyckiej bazyliki w Beauvais (XIII w.). Od tego czasu ludzkość dowiedziała się niewspółmiernie dużo o wytrzymałości materiałów i o ich pracy w konstrukcjach budowlanych. Współczesna nauka i technika postawiły do dyspozycji architektów zbrojone i inne materiały doskonale pracujące nic tylko na ściskanie, ale również na rozciąganie. Oczywiście, materiały zbrojone były znane również w starożytności (wystarczy wspomnieć saman), ale kierować właściwościami materiału przez zbrojenie ludzie nauczyli się całkiem niedawno (promocja 3 w 1).