Kompozycja soboru

Kompozycję soboru spostrzegamy zawsze w powiązaniu z długimi liniami murów i bastionów twierdzy powtarzającymi poziome linie przyrody; w ten sposób zasadniczy temat zestawienia dzwonnicy z jej otoczeniem wniesiony zostaje w zespół budowlany i stanowi jego przewodni motyw architektoniczny. Dominantą całości jest bezsprzecznie śmiały pion dzwonnicy (program uprawnienia budowlane na komputer).

Dopóki jednak twierdza Pietropawłowska i stumetrowa dzwonnica soboru były jedynymi monumentalnymi budowlami w na wpół dziewiczym jeszcze obszarze Newy, nie mogły same przez się nadać mu oblicza stołecznego centrum. Pojawienie się pierwszych drobnoskalowych budynków drewnianych (najwcześniejszy Pałac Zimowy) nie zmieniło tego stanu rzeczy. Wspaniałe zwierciadło wodne czekało na monumentalną oprawę architektoniczną drugiego brzegu rzeki (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

W r. 1762 Fclten przystępuje do budowy granitowych bulwarów, zmieniających charakter krajobrazu wybrzeży na wielkomiejski. Bulwary te początkowo były również pomyślane jako dzieło inżynierskie powołane do życia wobec potrzeby usprawnienia komunikacji nadbrzeżnej. Jednakże i one stały się ważnym elementem kompozycji estetycznej miasta. W latach 1755-1762 Bartłomiej Rastrelli buduje Pałac Zimowy trafnie dostosowując skalę architektoniczną i wysokość gmachu do szerokości i potęgi rzeki. Wielka forma dwuporządkowego układu budowli ukształtowanego w bogatych uskokach plastycznych zryzalitowaniach godnie uzupełnia wielkość przestworu przyrody (uprawnienia budowlane).

Wątek poziomy

W latach 1764-1767 de La Mothe tworzy Stary Ermitaż. W okresie 1771-1775 Fclten wznosi Drugi Ermitaż, a w okresie 1782-1785 powstaje Teatr Ermitażu wzniesiony przez znakomitego Quarcnghiego i połączony łukiem z gmachem Feltena. Wszystkie te monumentalne gmachy pałacowe otrzymują wspólny gabaryt wysokościowy tworząc jednolitą linię gzymsów. W r. 1785 powstaje pałac Marmurowy wzniesiony przez Rinaldiego, który w zasadzie powtarza gabaryt wcześniejszych budowli Wybrzeża Pałacowego; w latach późniejszych odcinek od Teatru Quarcnghiego do pałacu Marmurowego wypełnia się szeregiem will i pałaców (program egzamin ustny).

Tak powstała jednorodna zabudowa Wybrzeża Pałacowego z Pałacem Zimowym na czele, istotne ogniwo zespołu centralnego. Narastając wzdłuż rzeki podąża ona za nurtem rytmami świetnych kolumnad, równą linią swych gzymsów. Wątek poziomy, który w twierdzy Pietropawłowskiej wystąpił jako motyw podporządkowany - tu panuje niepodzielnie, bez żadnych zakłóceń akcentami sylwetowymi czy osiowymi. W zespole Newy Wybrzeże Pałacowe staje się miejscem geometrycznym najciekawszych punktów obserwacji całości. Jego zabudowa równoważy masyw twierdzy i okala przestrzeń Newy (opinie o programie).

Tak u schyłku XVIII wieku ukształtowały się zespoły boczne centralnego zwierciadła rzeki. Podporządkowały się one naturalnej osi krajobrazowej, wyraźnie wyczuwalnej jako oś szerokiej wodnej perspektywy Newy przed jej rozgałęzieniem. Równolegle do tego kierunku legła oś twierdzy Pictropawłowskiej, z którą stapia się oś samego soboru. Zabudowa Wybrzeża Pałacowego, pozbawiona wszelkich znaczniejszych wgłębień i Osi poprzecznych, również honoruje prymat wzdłużnego kierunku rzeki (segregator aktów prawnych).

Wysunięty naprzód cypel Wyspy Wasyljewskiej, zamykający perspektywę przestrzeni wodnej i dzielący rzekę na dwie odnogi, miejsce iście mistyczne, jak gdyby przez przyrodę upatrzone na organizujący ośrodek całej bezmiernej przestrzeni zostało na początku XIX wieku wyposażone w świetny zespół dawnej Giełdy petersburskiej. Historia tego założenia jest jeszcze jednym przykładem prawa ciągłości historycznej, opartego w tym wypadku na przemożnym wpływie rzeki na ukształtowanie założeń petersburskich. Rozpoczynając w r. 1789 na zlecenie Katarzyny budowę Giełdy na cyplu Wyspy Wasyljewskiej Quarcnghi orientował swą budowlę w stronę rezydencji cesarskich na Wybrzeżu Pałacowym odchylając ją od krajobrazowej osi rzeki. Sytuował Giełdę jako element obrzeżnej zabudowy wyspy, przy czym większy wymiar nadawał jej wzdłuż brzegu, tj. w poprzek osi Newy (promocja 3 w 1).