Kulturalne stolice

W mieście znajdują się: opera, filharmonia, 8 teatrów oraz około 40 instytucji naukowo- badawczych. Niegdyś brudne zaniedbane miasteczka, punkty oparcia garnizonów i kolonizatorskiej władzy caratu, porzucone od wieków osiedla oplatające się wokół ruin starych zamczysk i klasztorów dziś wysiłkiem socjalistycznego państwa przekształciły się w nowoczesne, kulturalne stolice (program uprawnienia budowlane na komputer).

Wszystkie stolice południa i wschodu w epoce radzieckiej rozpoczęły właściwie od nowa swe dzieje przeobrażając się w ośrodki nowoczesnego przemysłu i kultury, uzyskując nowy, regularny układ planistyczny, na miejsce splątanych sieci ulicznych z okresu feudalnego. Odwieczny kontrast bogatej przyrody wschodu i ubóstwa rozrzuconych wśród niej siedlisk ludzkich ustąpił miejsca harmonii słonecznego pejzażu i wielobarwnego bogactwa miast kaukaskich i środkowo-azjatyckich, wyrosłych w latach władzy radzieckiej (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Nawet jednak w toku gruntownych procesów odnowy i przeobrażenia odnajdujemy tę samą nić ciągłości historycznej, to samo rozumne wyzyskanie wszystkich wartościowych elementów starej planistyki, ten sam twórczy, aktywny stosunek do dziedzictwa architektonicznego rozwijanego i wzbogacanego w twórczości współczesnej (uprawnienia budowlane).

Jerewań-stolica Armeńskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej - powstał w górskiej kotlinie (1000 m nad poziomem morza). Otoczony jest z trzech stron potężnymi wyniosłościami: płaskowzgórzami Kanakerskim i Norkskim od północy i od wschodu, od zachodu zaś głębokim, malowniczym kanionem rzeki Zangi i wzgórzami Dalmińskimi. Kotlina Jerewańska otwarta jest tylko na południe, gdzie łączy się z rozległą równiną ciągnącą się aż do zboczy niebosiężnego Araratu. Charakterystyczna panorama dwu szczytów Araratu mimo 40-kilometrowej odległości od miasta stanowi tło widoków Jerewania (program egzamin ustny).

Prace nad planowaniem

Miasto powstałe jako twierdza jeszcze w VII wieku nie nabrało szczególnego znaczenia w wiekach następnych. Istnienie najstarszych i potężnych wówczas stolic Armenii - Artaszata i Dwiny w bezpośredniej bliskości Jerewania (o 25-30 km) wyłączało możliwość wzrostu jego roli. Od wieku XV twierdza jerewańska stała się jednak przedmiotem stałych walk między Turcją i Persją, których strefy wpływów tu właśnie się starły. W r.1827 ówczesny Krywań wraz z całą Armenią zdobyty został przez wojska rosyjskie gen. Paskie- wicza gromiącego tu armie tureckie. Panowanie rosyjskie zaznaczyło się w rozwoju miasta wytyczeniem kilku prostolinijnych, nowożytnych ulic (w tym głównej ulicy miasta, Astafiewskiej łączącej twierdzę z wyniosłością Norkską) (opinie o programie).

Jednakże poza cząstkowymi akcjami budowlanymi, związanymi na ogół z potrzebami garnizonu, władza carska pozostawiła podstawowy masyw miasteczka w stanic dzikości i zacofania gospodarczego. Zwycięstwo rewolucji w Armenii i ustanowienie władzy radzieckiej w r. 1920 przyniosło miastu pokój i rozkwit jego ekonomiki i kultury, zapoczątkowało nowe życie Jerewania - stolicy Armeńskiej Republiki Radzieckiej. Jcrewań, liczący w przededniu rewolucji 34 tys. mieszkańców, wyrósł do rzędu wielkiego współczesnego miasta o 200- tysięcznej ludności (w r. 1939). Dziś liczba ta jest już zresztą znacznie wyższa (segregator aktów prawnych).

Prace nad planowaniem i realizacją przebudowy i rozbudowy Jerewania rozpoczęły się już po r. 1920 i prowadzone były pod kierownictwem znakomitego architekta armeńskiego A. Tamaniana. Jego wielka indywidualność wyciska swe piętno na układzie urbani stycznym i całym obliczu miasta. Jeszcze w latach 1923-1924 Tamanian opracował projekt urbanistyczny Jerewania; projekt ten wytrzymał próbę czasu i potężnych przeobrażeń w życiu i po dziś dzień stanowi podstawę rozwijającego się i korygowanego w dalszym ciągu planu generalnego stolicy Armenii (promocja 3 w 1). Instynkt wielkiego artysty i ludowego patrioty już wówczas wskazuje Tamanianowi realistyczną koncepcję rozwoju miasta, wydobywającą najlepsze wartości tradycji i zwróconą w przyszłość. Tamanian założył sieć uliczną miasta wykorzystując istniejące magistrale, zwłaszcza zaś prostolinijne ulice powstałe w XIX wieku, usunął natomiast zawiłą pajęczynę zaułków miasteczka feudalnego, jako nie przystosowaną do potrzeb współczesnej stolicy.