Skoordynowane wybory

Uderzająca jest natomiast sytuacja, jaka powstała obecnie w zakresie stosowania modułu podstawowego M. Mimo obowiązującej normy PN/B-02350, ustalającej wielkość modułu podstawowego jako równą 10 cm, istnieje i ukazuje się nadal znaczna ilość elementów i wyrobów budowlanych, objętych normami i katalogami; nieskoordynowanych z ustalonym modułem podstawowym (program uprawnienia budowlane na komputer).

Wymiary tych elementów i wyrobów skoordynowane są przede wszystkim z dwoma modułami: modułem o wielkości 12,5 cm (np. bloki z lekkich betonów nr 1 i 2 Siporex i Ytong), modułem o wielkości 13 cm (np. bloki ścienne ceramiczne). Nie ma natomiast ani jednego elementu ściennego, którego wymiary byłyby skoordynowane z obowiązującym modułem podstawowym o wielkości równej W cm (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Można więc zaryzykować twierdzenie, że sytuacja na tym odcinku w r. 1956 nie różni się praktycznie w niczym od sytuacji sprzed II wojny światowej, gdy stosowanie modułu w technice nie było praktykowane, a pojęcie modułu w tym znaczeniu było na ogół prawie nieznane (uprawnienia budowlane).

Jest to niewątpliwie wynikiem podstawowej niekonsekwencji, polegającej na ustaleniu jako obowiązujące nieskoordynowanych między sobą wymiarów modułu podstawowego i cegły normalnej; normalizacja zaś wymiarów cegły pociągnęła za sobą normalizację dalszych elementów ceramicznych (potem i nieceramicznych), respektującą zamiast ustalonego modułu podstawowego - moduł własny cegły - tj. 13 cm (program egzamin ustny).

Wobec dokonania tego pierwszego wyłomu w układzie skoordynowanych norm wymiarowych nie należy się już zbytnio dziwić dalszemu rozluźnieniu dyscypliny w postaci decyzji, ustalającej wymiary bloków z lekkich betonów jako oparte o jeszcze inny, właściwy dla tych bloków, moduł równy 12,5 cm, mimo istnienia oficjalnie ustalonego, a prawie nigdzie nie respektowanego modułu równego 10 cm.

Wielkości modułów osiowych

Właściwą drogą, którą szedł początkowo w latach powojennych Polski Komitet Normalizacyjny, było przyjęcie skoordynowanych między sobą wymiarów cegły i modułu podstawowego; przyjęto wtedy wielkość modułu podstawowego M = 12,5 cm, wielkości modułów osiowych równe 62,5 cm, 125 cm i 250 cm dla poszczególnych grup wymiarowych budownictwa, zaś wymiary cegły w rzucie poziomym wynosić miały 24 X 11,5 cm (opinie o programie). Droga ta zapewniała pełną koordynację modularną całego budownictwa przy użyciu modułów, związanych z najbardziej charakterystycznymi dla systemu metrycznego wielkościami dziesiętnymi, przy stosowaniu cegły o najekonomiczniejszych dla polskiego budownictwa wymiarach i przy możliwości czasowego używania łącznego cegły istniejącej 25 X 12 cm wraz z cegłą modularną - 24 X 11,5 cm, z zachowaniem koordynacji modularnej w wystarczającym przybliżeniu.

Odejście od tej drogi, nie spowodowane względami ekonomiczno-technicznymi, a prowadzące do ustalenia obowiązujących dzisiaj wymiarów cegły 25 X 12 X 6,5 cm oraz modułu 10 cm, odbywało się w założeniu, że wszystkie, poza cegłą normalną, elementy i wyroby budowlane skoordynowane będą pod względem wymiarowym z modułem M = 10 cm (segregator aktów prawnych). Ustaleniu temu towarzyszyły protesty, przewidujące m. in. rozwój budownictwa w kierunku kilkumodułowym, czyli praktycznie bezmodułowym. Wyniki badań, o których wspomniano na wstępie niniejszego rozdziału, potwierdzają niestety słuszność tych protestów.

Jak wynika z przebiegu dotychczasowych rozważań, projektowanie modularne nie jest jednoznacznym systemem, pozwalającym przez wybranie i zastosowanie gotowego przepisu rozwiązać każdy problem wymiarowy w sposób, zapewniający osiągnięcie najekonomiczniejszego pod względem typizacyjnym rozwiązania (promocja 3 w 1).