Typowe piaskowce

Wyżej leżąca seria składa się z drobnoławicowych lub płytowych drobnoziarnistych piaskowców, szarych, często z odcieniem zielonkawym, gęsto przekładanych zielonoszarymi łupkami ilastymi. Ku górze grubość ławic wzrasta, a ilość wkładek łupkowych maleje (program uprawnienia budowlane na komputer). Zjawisko krzemienienia, któremu mniej lub więcej wapniste spoiwo piaskowców powszechnie podlega, nadaje utworom tego kompleksu wielką moc, zwięzłość i twardość. Skały te stanowią dobry materiał drogowy i są w wielu miejscach eksploatowane, zwłaszcza w Beskidzie Śląskim. Ważniejsze kamieniołomy są pod górą Czantorią, w Ustroniu, Wiśle, Jaworzu, Straconce (koło Białej), Porąbce, Tarnawie itd.

Piaskowce te nie mają znaczenia drogowego i, jakkolwiek są niekiedy stosowane do budowy i konserwacji dróg jako materiał miejscowy, uważane są za materiał słaby, łatwo podlegający kruszeniu. Według prof. R. Smulikowskiego piaskowce istebniańskie reprezentują poziom górno-kredowy w śląskim typie wykształcenia fliszu karpackiego i leżą na poprzednio opisanym kompleksie (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

W Beskidzie Śląskim występują one głównie na południowej stronie godulskiego, dalej od brzegu karpackiego. W typowej swej postaci występują między innymi w okolicy Istebny. W środkowej swej części, w woj. krakowskim, występują obficie w brzeżnej strefie karpackiej. Ku wschodowi, w okręgu jasielskim i krośnieńskim, oddalają się od brzegu karpackiego, występując pod nazwą lokalną piaskowców czarnorzeckich, które zanikają ku wschodowi, nie dochodząc do doliny Sanu (uprawnienia budowlane).

Typowe piaskowce istebniańskie są gruboławicowe, mają oddzielił ość bryłowatą i wkładki ciemnoszarych lub czarniawych łupków marglistych; ziarno przeważnie niejednostajne, średnie lub grube, często z przejściem do żwirowego (pospolite odmiany zlepieńcowate), lokalnie wykazują ziarno drobne i jednostajne (np. odmiana z okolicy u a północ od Krosna, zwana piaskowcem suchogórskim) (program egzamin ustny).

Potężny kompleks

Charakterystyczna jest dość obfita obecność skalenia w piaskowcu. Barwa skały: jasnobiaława, popielata, bladożółta; spoiwo na ogół skąpe, przeważnie ilaste, niekiedy w różnym stopniu marglistę, wypełnia pory niecałkowicie, czyniąc skałę silnie porowatą, nasiąkliwą; odmiany bardziej gruboziarniste wykazują bardzo małą zwartość i rozpadają się przy wietrzeniu na piasek i żwir. Wewnątrz ławic piaskowcowych zdarzają się okrągławe partie o mocnym spoiwie wapiennym (opinie o programie).

Do celów drogowych piaskowce istebniańskie nie nadają się zupełnie; bardziej zwarte odmiany stosowane były do celów budowlanych, między innymi do starych budowli fortyfikacyjnych i przy budowie mostu na Wiśle w Krakowie, w wielu obiektach kolejowych, na stopnie i nagrobki oraz do regulacji rzeki Raby. Większe kamieniołomy spotykamy, np. w okolicy Istebny, Drogini (pow. myślenicki), Izdebnika i Biertowic koło Kalwarii Zebrzydowskiej, Berdachowa i Cieszyny koło Jasła (segregator aktów prawnych).

Potężny kompleks, odgrywający dominującą rolę w Karpatach wschodnich, otrzymał nazwę od odłamków skorup wapiennych małży „Inoceramus", występujących tu częściej niż w innych utworach fliszowych Karpat. Odpowiadając wiekiem geologicznym kompleksowi islebniańskiemu, różni się wykształceniem. Najpotężniejszy rozwój osiąga kompleks inoceramowy na wschodzie obszaru, na odcinkach peryferycznych Karpat dobromilskich, przemyskich, jarosławskich, rzeszowskich aż po okolice Dębicy (promocja 3 w 1).

Kompleks inoceramowy składa się przede wszystkim z płytowych lub cienko-ławicowych piaskowców, obficie przekładanych marglistymi łupkami o różnych zmiennych szarawych odcieniach. Barwa piaskowców jest w stanie świeżym szara, dość ciemna, często z niebieskawym lub zielonawym odcieniem, skorupy zwietrzelinowe przyjmują zabarwienie rdzawe lub brunatne. Ziarno jest przeważnie drobne z pokaźną zwykle domieszką glaukonitu, lokalnie jednak zdarzają się niestałe wkładki gruboziarniste lub nawet zlepieńcowate. Oblite spoiwo wapienna zlepia okruchy kwarcowe w sposób lity, zazwyczaj bez porów i często jest silnie i jednorodnie przekrystalizowane, stwarzając mocną i zwięzłą strukturę.