Układ przestrzenny

Wszystkie miasta cesarstwa - bez względu na skalę przestrzennego zasięgu - zakładano na regularnym planie kwadratów i prostokątów, których gł. osiami układu urbanistycznego były dwie przecinające się pod kątem prostym arterie: decumanus (dłuższa, biegnąca z reguły na linii pn.-pd.) oraz carclo. W jednym z narożników przecięcia decumanus i cardo wyznaczano rozległy, prostokątny plac, tzw. forum, będące miejscem życia społecznego, politycznego i kulturalnego. W sąsiedztwie forum znajdowały się zazwyczaj gł. świątynie, budynki administracji miasta oraz teatr i łaźnie publiczne. Od decumanus i cardo wybiegała sieć drugorzędnych ulic (decumani i cardinesI, które dzieliły przestrzeń miasta na urbanistyczne bloki (program uprawnienia budowlane na komputer).

Koncepcja regularnego układu przestrzennego miasta rzymskiego w swej najczystszej i najbardziej okazałej formie znalazła wyraz w stolicy imperium - Rzymie (Roma). Zajmujący w III w. n.e. w obrębie Murów Aureliana 13,86 km- pow., z liczbą mieszkańców szacowaną przez badaczy na 1,25 min, był Rzym największym miastem świata. W ramach 265 bloków, na które podzielone było miasto, niemal 70% pow. zajmowały tereny mieszkaniowe, reprezentowane przez 46 602 budynki wielorodzinne (tzw. insulae) oraz 1 797 domów jednorodzinnych (tzw. domus). Dalszych 10% pow. zajmowały zhierarchizowane funkcjonalnie ulice (np. itinera przeznaczone wyłącznie dla ruchu pieszego), wśród których najważniejsze miejsce przypadało w udziale Sacra Via (Święta Droga oraz Via Nuova (Nowa Droga) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Centrum założenia urbanistycznego, a zarazem ośrodkiem życia społecznego i politycznego był rozległy plac - Forum Romanum Magnum, w otoczeniu którego znajdowały się monumentalne gmachy sakralne oraz gmach administracji publicznej. Biorąc pod uwagę niezwykłe bogactwo i różnorodność elementów przestrzenno-funkcjonalnych tego miasta, stosownym wydaje się podkreślenie faktu istnienia złożonego systemu wodno-kanalizacyjnego, który vs warunkach tak ogromnej na owe czasy koncentracji ludności stanowił zasadniczy czynnik wysokiej jakości życia mieszkańców (ograniczał też możliwości wybuchu epidemii chorób zakaźnych) (uprawnienia budowlane).

Historyczne źródła

Historyczne źródła dowodzą, że pod koniec III w. n.e. zaopatrujące miasto w wodę akwedukty liczyły ponad 500 km dł., dostarczając j.) poza gospodarstwami domowymi m.in. do funkcjonujących 11 wielkich term, 926 miejskich łaźni publicznych oraz 1212 miejskich fontann (program egzamin ustny). Ogrom skali założeń urbanistycznych znajduje także wyraz obecność i obiektów o funkcji rekreacyjno- -wypoczynkowej i rozrywkowej, np. Circus Maximus, przeznaczony do wyścigów na rydwanach, mógł pomieścić’ co najmniej 255 tys. widzów, natomiast Koloseum, wykorzystywane m.in, do walk gladiatorów, dysponowało 50 tys. miejsc (opinie o programie).

W opinii badaczy historii urbanizacji w Europie, kolonizacja rzymska stworzyła trwałe zręby miejskiego systemu osadniczego, a wielkość stopy urbanizacji na obszarze cesarstwa zachodnio-rzymskiego szacuje się na ok. 5%. feudalnych władców i kościołów, bądź też wykorzystując układy przestrzenne istniejących osad wiejskich, bądź na „surowym korzeniu" (segregator aktów prawnych). Charakteryzowało je także silne uzależnienie od środowiska przyrodniczego, zwł. od naturalnych warunków obronnych, komunikacyjnych i produkcyjnych (gł. możliwości rozwoju gospodarki rolnej na terenach poza granicami miasta, wyznaczanymi przez linię murów obronnych).

Otoczone pierścieniem muraw obronnych i fosą miasta opierały swój przestrzenny układ na kolistym planie, z dość nieregularną, obwodowo-promienistą siecią ulic, zbiegających się w centralnie położonym plac u rynkowym. Nie mniej znamienna dla łych nowo zakładanych miast była powszechna obecność terenów ogrodniczo-warzywnych, zajmujących z reguły rozległe kwartały położone w sąsiedztwie murów obronnych. Wiek XIII przynosi w Europie zasadnicze ożywienie procesu zakładania nowych miast (promocja 3 w 1).