Zlepieńce

Są to okruchy różnych skał, większych i mniejszych, zaokrąglone lub z ostrymi krawędziami, złączone rozmaitymi lepiszczami (uprawnienia budowlane).

Zlepieńce marmurowe, z których wyrabia się ciosy i płyty, znajdują się pod Chęcinami.

Kwarcyty są skałą przeobrażoną pochodzącą z piaskowców, w której ziarna kwarcu są ściśle scementowane przez spoiwo krzemionkowe lub też przez bezpośrednie zrośnięcie krystaliczne. Kwarcyty prawie w całości składają się z krzemionki (ponad 98%). Są twarde, o znacznej wytrzymałości, trwałe, odporne na działanie kwasów; rozkładają się w kwasie fluorowodorowym (program na telefon).

Obróbka kwarcytów jest bardzo trudna, polerowanie. Azbest jest to uwodniony lub bezwodny krzemian magnezu występujący w postaci żył lub domieszek w niektórych skałach (serpentyn i hornblenda). Azbest ma strukturę włóknistą (program na komputer).

Włókna lepszych gatunków dają się rozdzielać na oddzielne bardzo cienkie nici, które można skręcać i tkać. Wytrzymałość na rozerwanie tych nici wynosi ok. 80 kG/mm2, a zatem jest dwa razy większa niż zwykłego żelaza.

Pokłady azbestu

Zazwyczaj włókna układają się w poprzek żyły skalnej, ich długość przeciętna stanowi kilka mm, trafiają się jednak włókna o długości kilku cm (program egzamin ustny).

Im włókna azbestu są dłuższe i cieńsze, tym jest on lepszego gatunku, tym lepiej nadaje się do wyrobu tkanin, płytek dachowych itp. Nazwa azbest oznacza po grecku niepalny. Rzeczywiście azbest nie pali się, jednak w temperaturze 700-^800°C staje się kruchy (opinie o programie).

Azbest nie ulega działaniu alkaliów, a niektóre jego gatunki, są również odporne na działanie kwasów; ponadto wykazuje on zdolność adsorpcji, tj. osadzania z roztworu na swej powierzchni cząstek innych materiałów, np. cementu (segregator aktów prawnych).

Azbest jest surowcem do wyrobów azbestowo- -cementowych do krycia dachów, służy do wyrobu tkanin na ubiory strażackie, do wyboru tektury azbestowej do izolacji ognioodpornych (np. w drzwiach ogniochronnych i obok pieców przylegających do drewnianych części) (promocja 3 w 1).

Pokłady azbestu znajdują się na Syberii, w Kanadzie i Afryce południowej (Rodezja).