Złoża pegmatytowe

Z pierwotnych złóż kamieni szlachetnych najpospolitsze są złoża pegmatytowe. Jednak tylko niektóre z nich zawierają wartościowe kamienie szlachetne. Złożami takimi są obfitujące w różnorodne kamienie pegmatyty Uralu. Odkrycie pod koniec XVIII w. na środkowym Uralu, w okolicach wsi Murzinka rzadkich malinowych, a także wiśniowoczerwonych, różowych, fioletowych i zielonych wywołało dużą sensację wśród mineralogów i gemmologów europejskich (program uprawnienia budowlane na komputer).

Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się turmaliny dwubarwne, o różnych odcieniach, które ceniono bardzo wysoko. W okolicach Murzinki znaleziono również bardzo piękne topazy, odznaczające się przezroczystością i czystością, o różnych odcieniach barwy żółtej, zielonej i niebieskiej. Bezbarwne i jasnoniebieskie kryształy topazów, których masa dochodziła niekiedy do kilku kilogramów, znaleziono w tym samym czasie w Górach na Uralu Południowym, gdzie stwierdzono również obecność beryli, turmalinów, cyrkonów, granatów i amazonitów (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Pod koniec XVIII w. sławne były pochodzące również z okolic Murzinki różnobarwne beryle, wśród których znajdowano należące do rzadkości beryle barwy różowej.

W dolinach rzecznych środkowego Uralu od dawna wydobywano kryształy górskie i ametysty; szczególnie ceniono okazy zawierające igiełkowate wrostki kryształów rutylu i aktynolitu. Z Uralu pochodzą poszukiwane i wysoko cenione szmaragdy, chryzoberyle, fenakity i in.
Bardzo bogate w kamienie szlachetne są także pegmatyty Brazylii, zwłaszcza w okręgach Minas Gerais i Minas Novas, zawierające liczne beryle, topazy, turmaliny, ametysty, agaty i dn (uprawnienia budowlane).
Liczne kamienie szlachetne pochodzą z pegmatytów Madagaskaru, w których znaleziono beryle, turmaliny, topazy, spinele, kunzyty, granaty, kordieryty, amazonity i przezroczyste złociste skalenie.

Podobnie na uwagę zasługują pegmatyty w Kalifornii (okręg Pala, San Diego), skąd pochodzą piękne kunzyty, różowe beryle : podobnie zabarwione turmaliny.
W południowej Azji najpiękniejszych rubinów, szafirów . spineli dostarczają zmetamorfizowane wapienie występujące w Birmie (program egzamin ustny).

Szlachetne okładziny

Na Cejlonie od dawna wydobywano wiele różnych kamieni szlachetnych z wtórnych złóż aluwialnych, które pierwotnie były związane ze skałami metamorficznymi: gnejsami, łupkami i wapieniami krystalicznymi. Podobne aluwialne złoża zawierające rubiny, szafiry i cyrkony znajdują się w Wietnamie i Syjamie.
Ze skałami metamorficznymi związane są rzadkie złoża szmaragdów. W zmetamorfizowanych wapieniach występują szmaragdy w Kolumbii, z łupkami biotytowymi są związane bogate złoża szmaragdów (okolice Swierdłowska) na Uralu, który obfituje również w inne kamienie szlachetne (opinie o programie).

Wartość światowej produkcji kamieni szlachetnych oceniana w okresie przedwojennym dochodziła do jednego procentu udziału w ogólnoświatowej produkcji górniczej. Obecnie szacuje się ją na około 0,5%, co nie oznacza wcale zmniejszenia światowego wydobycia kamieni szlachetnych. Ma to związek ze wzrostem ludności świata i rozwojem przemysłu, co powoduje, że procentowy udział wartości surowców energetycznych przekroczył ostatnio 3U, udział zaś surowców metalicznych w produkcji światowej przekroczył V5 ogólnej wartości wydobywanych surowców mineralnych (segregator aktów prawnych).

Z kamieni szlachetnych występujących w Polsce należy wymienić znany od wieków i zbierany nad Bałtykiem i na Kurpiach bursztyn oraz występujące na Dolnym Śląsku chryzoprazy i nefryty, odmiany kwarcu i chalcedonu, a także minerały krzemianowe, jak beryle, granaty, turmaliny a in.
Dolny Śląsk należy do nielicznych obszarów na świecie, gdzie występują chryzoprazy.

Były one eksploatowane już w średniowieczu w Szklarach i w Kożmicach Śląskich. Używano ich jako materiału na szlachetne okładziny oraz do wyrobów złotniczo- jubilerskich. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszył się chryzopraz dolnośląski od połowy XVIII w (promocja 3 w 1). Był on ulubionym kamieniem Fryderyka Wielkiego i w różnych muzeach Europy można spotkać wyroby z dolnośląskiego chryzoprazu, zwłaszcza modne niegdyś tabakierki nierzadko zdobione również brylantami.