Gliny monomineralne

Charakterystycznymi przedstawicielami grupy glin monomineralnych są gliny kaolinitowo i częściowo gliny facji jeziornych zawierające hydrołyszczyki, gliny montmorylonitowe, beidelitowe i po części odmiany facji morskich zawierające hydrołyszczyki. Gliny monomineralne występują w przyrodzie znacznie rzadziej niż polimineralne (program uprawnienia budowlane na komputer). Do monomineralnych zalicza się skamieniałe gliny ogniotrwałe flint-clay. Różnią się one tym, że nie rozpuszczają się w wodzie, ponieważ zawarty w nich żel krzemionkowy skleił cząstki ilaste i stwardniał pod wpływem procesów geochemicznych.

Pierwotną monomineralną częścią tych glin jest kaolinit lub diaspor. Znacznie szerzej rozprzestrzenione są w przyrodzie gliny z polimineralnym składem substancji ilastej. Takie są np. gliny kaolinitowo-hydrołyszczykowe, montmorylonitowo-hydrołyszczykowe, hydrołyszczykowo-beidelitowe i szereg innych. Gliny zagęszczone pod wpływem ciśnienia i przesunięć (dynamometamorfoza), źle rozmakające w wodzie, noszą nazwę glin łupkowych i łupków ilastych (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Spotyka się także polimineralne gliny o wyglądzie kamienia argility, nie mające struktury łupkowej. W wodzie nie roztwarzają się, ale mogą wykazywać właściwości glin po drobnym zmieleniu lub zamrożeniu i odtajaniu. Takie są np. argility minusińskie i kaukaskie (o ogniotrwałości 1100-1400°C) (uprawnienia budowlane).

Podział glin

Istnieje szereg klasyfikacji pod względem składu chemicznego i mineralogicznego, pochodzenia, zastosowania itp., ale ani jedna z nich nie obejmuje całokształtu cech użytecznych przy określaniu przydatności surowca ilastego dla tej czy innej produkcji. Podział glin przyjęty w geologii jest następujący: a) gliny przeniesione przez wodę, lodowiec, wiatr (wtórnie osadzone), b) pozostałe w miejscu powstawania (gliny pierwotne), c) skamieniałe skały przeobrażone. Podział ten w pewnym stopniu odpowiada potrzebom technologii, ale wskaźnik ogniotrwałości, stopień zasadowości (pod względem zawartości tlenku glinowego) i właściwości uzyskiwanego wyrobu nie są brane pod uwagę w tej klasyfikacji (program egzamin ustny).

W schemacie klasyfikacji (wg GOST 9169-59) wszystkie rodzaje surowca ilastego dzielą się na cztery grupy: kaoliny, gliny, skamieniałe gliny ogniotrwałe i gliny łup- i. we (w liczbie tej także łupki ilaste). Grupy te dzieli się na podgrupy: a) pod względem zawartości tlenku glinowego w stanie wyprażonym (ponad 40% wysoko zasadowe, od 40 do 30% zasadowe, od 30 do 15% półkwaśno, poniżej 15% kwaśne), b) pod względem ogniotrwałości (ogniotrwałe, topiące się od temperatury 1580°C i wyższej, trudno topliwe, topiące się w temperaturach od 1580 do 1350°C i łatwo topliwe, topiące się poniżej temperatury 1350°C), c) pod względem stopnia zwięzłości lub plastyczności (tworzące masę podatną na formowanie po dodaniu normalnego piasku w ilości ponad 50% zwięzłe, tworzące masę podatną na formowanie po dodaniu normalnego piasku w ilości od 50 do 20% plastyczne, poniżej 3)% mało plastyczne i wcale nie tworzące masy podatnej na formowanie skamieniałe gliny ogniotrwałe i łupki). Taki podział nie daje jeszcze możliwości oceny gliny według typu uzyskiwanego z niej wyrobu (opinie o programie).

Jednocześnie z podaną wyżej klasyfikacją istnieje przemysłowa klasyfikacja glin, oparta na ich ocenie pod względem całokształtu niektórych cech. Całokształt Takich cech, jak kolor i wygląd zewnętrzny wyrobu po wypaleniu, zakres spiekania mięknięcia, wytrzymałość wyrobu na obciążenia dynamiczne, odporność na gwałtowne zmiany temperatury, określają przemysłowe przeznaczenie i nazwę glin, np. do wyrobu porcelany i fajansu (biało wypalające się), do wyrobu cegły i dachówki, garncarskie, do wyrobu rur, klinkieru, osłon i terakoty (segregator aktów prawnych).

Wydzielenie oddzielnej podgrupy biało wypalających się glin do wyrobu porcelany i wprowadzenie wskaźnika stopnia ich spiekania się (określanego wielkością nasiąkliwości wodą po spieczeniu poniżej lub powyżej 5%) jest korzystne dla produkcji wyrobów ceramicznych (promocja 3 w 1).