Obudowa torkretowa

Ciśnienie to powstaje wskutek wykonania w górotworze wyłomu, jako efekt naruszenia jego struktury. W sąsiedztwie wydrążonej sztolni tworzy się strefa, która pod wpływem własnego ciężaru traci kontakt z pozostałą masą górotworu i swoją masą napiera na obudowę sztolni. Dla określenia wartości tego ciśnienia konieczne jest wyznaczenie powierzchni odłamu (program uprawnienia budowlane na komputer). W praktyce geotechnicznej powszechnie stosuje się w tym celu teorię Protodiakonowa.

Zgodnie z tą teorią linia odłamu wychodzi z najniżej położonego punktu wyłomu przy każdej z dwóch ścian i biegnie ku górze pod kątem 45° - Vs budowa sztolni bezciśnieniowych.

Sztolnie bezciśnieniowe pracujące na parcie poziome i pionowe górotworu, parcie wewnętrzne wody o swobodnym zwierciadle i ciężar własny obudowy są zwykle wykonywane o przekroju zbliżonym do prostokątnego, owalnego lub w postaci podkowy (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Strop sztolni bezciśnieniowej jest zawsze ukształtowany w postaci łuku kołowego lub parabolicznego, co zapewnia dobry rozkład naprężeń w obudowie sztolni i w górotworze w sąsiedztwie sztolni. Zależnie od warunków geotechnicznych i metody drążenia sztolni stosuje się następujące rodzaje obudowy: torkretową - stosowaną w wyjątkowo dobrych warunkach skalnych, gdzie górotwór przenosi wszystkie obciążenia, betonową monolityczną - stosowaną w takich warunkach geotechnicznych, gdy wyłom może pozostawać nieobudowany i niechroniony przez dłuższy okres czasu, z prefabrykowanych elementów żelbetowych - stosowaną w skałach spękanych, betonową wzmocnioną konstrukcją stalową - stosowaną w trudnych warunkach skalnych, gdzie wyłomu absolutnie nie można pozostawić bez podparcia (uprawnienia budowlane).

Sztolnia energetyczna

Sztolnia energetyczna, która w bardzo dobrych warunkach skalnych jest budowana bez obudowy nośnej, musi mieć ściany dostatecznie gładkie. Efekt ten można uzyskać dwiema drogami: albo poprzez właściwe drążenie skały, przy użyciu tzw. metod gładkiego wyrębu, albo przez wyrównanie wszelkich nierówności i zagłębień za pomocą torkretowania. Obudowa torkretowa wykonywana jest z zaprawy cementowej lub nawet z betonu o drobnym kruszywie przez natrysk na ściany sztolni (program egzamin ustny). W przypadku, gdy sztolnia drążona jest w wyjątkowa twardej skale, wystarczy nałożyć torkret w powstałe zagłębienia skalne.
Skały narażone na wietrzenie powinny być pokryte torkretem dostatecznej grubości (min. 4-5 cm) na całej powierzchni sztolni. W tych warunkach obudowę wykonywa się warstwami o grubości 1-2 cm nakładanymi kolejno na siebie. Średnia grubość obudowy torkretowej dochodzi wówczas do 5-7 cm (opinie o programie).

Z uwagi na ruch kołowy odbywający się sztolnią w czasie budowy konieczne jest wykonanie w jej dnie nawierzchni drogowej. Nawierzchnią tą jest warstwa betonowa o grubości 10-15 cm, przeznaczona do ruchu pojazdów mechanicznych.
Zamiast torkretowania ściany sztolni mogą być obetonowane. W tym przypadku wykonuje się zwykle niepełną obudowę betonową do poziomu zwierciadła wody. Aby taka obudowa była trwała i dobrze związana ze ścianą, jej grubość powinna wynosić przynajmniej 15-20 cm (segregator aktów prawnych).
W obecnej dobie chętnie stosuje się obudowę betonową, ponieważ wykonanie takiej obudowy może być łatwo zmechanizowane.

Zależnie od warunków geotechnicznych rozróżnia się obudowę dwojakiego rodzaju. W skałach dostatecznie wytrzymałych, gdzie istnieje możliwość wykonania wyłomu bez zastosowania konstrukcji wspierającej strop, obudowę można realizować z betonu niezbrojonego, jednakże grubość jej nie może być mniejsza od 20-25 cm (promocja 3 w 1).