Oczyszczenie zabytku

Koroną rozwoju dziewiętnastowiecznej burżuazyjnej nauki konserwatorskiej są koncepcje Riegla utrzymujące się w wielu środowiskach na Zachodzie po dziś dzień jako najbardziej miarodajna baza działalności praktycznej w zakresie restauracji i konserwacji zabytków. Koncepcje te opierają się na tezie nienaruszalności takiego stanu zabytku, w jakim dochował się on do naszych dni; przeciwstawiają się wszelkim zmianom, które mogłyby wyniknąć bądź ze względu na takie czy inne „oczyszczenie" zabytku, bądź ze względu na potrzebę nadania mu współczesnego przeznaczenia użytkowego. Jako naczelny walor zabytku podnoszona jest w koncepcjach Heglowskich jego autentyczność stąd wypływa negatywny stosunek od odtworzenia nieistniejących całości lub fragmentów zabytkowych (program uprawnienia budowlane na komputer).

Jednakże nawet takie ograniczenie przedmiotu pracy konserwatorskiej nie zapewnia jej skuteczności. Dzięki ożywionej działalności zachodnich konserwatorów wiele zburzonych i zniszczonych wiekiem pomników architektonicznych przeszłości zostaje wprawdzie odbudowanych lub odrestaurowanych; nie są oni jednak w stanie odwrócić ogólnego procesu rozkładu i kaleczenia reliktów architektoniczno-urbanistycznych, wynikającego z samej struktury gospodarczo-społecznej kapitalizmu (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Protest przeciwko temu stanowi rzeczy znajduje swoisty wyraz w pracach teoretycznych niektórych konserwatorów burżuazyjnych. Usiłują oni stworzyć takie koncepcje restauracji i konserwacji, które rozwiązałyby generalnie problem zabytków w warunkach odbudowy i przebudowy miast, które zabezpieczałyby wartości zabytkowe przed unicestwieniem i sprofanowaniem. Ich autorzy nic podają jednak głównych, ustrojowych przesłanek zjawiska unicestwienia wartości historycznych i snując plany eliminacji tego zjawiska w warunkach kapitalizmu skłaniają się bądź w stronę zamierzeń utopijnych, nieosiągalnych w ramach panującego ustroju, bądź w stronę ugody i kompromisu z nihilizmem pseudonowatorów (uprawnienia budowlane).

Utopijność burżuazyjnych teorii konserwatorskich

Utopijność burżuazyjnych teorii konserwatorskich staje się szczególnie oczywista, gdy rozszerzają one zakres swych rozważań i postulatów na problematykę urbanistyczną, gdy wchodzą w sferę interesów gospodarczych posiadacza parceli i przedsiębiorcy budowlanego. Tymczasem w tym właśnie kierunku idą najnowsze koncepcje dużego odłamu konserwatorów zachodnich widzących w zurbanizowaniu problemu zabytkowego perspektywę generalnego rozwiązania go we współczesnym mieście. Ta tendencja stanowi nić przewodnią rewizji koncepcji Heglowskich, które już dawniej krytykowane - nie mogły się ostać wobec skali zniszczeń ostatniej wojny (program egzamin ustny).

Trzeba jednak stwierdzić z naciskiem, że nic każda forma rewizji i krytyki koncepcji Heglowskich może być uznana za postępową. Konserwatorzy zachodni wysuwając „nowe" teorie odbudowy zabytków nie rewidują zasadniczych przesłanek wcześniejszych doktryn konserwatorskich prowadzących do wyodrębnienia obiektów zabytkowych z nowej zabudowy (opinie o programie). Przyjmują oni zjawiska współczesnej architektury i urbanistyki burżuazyjnej za naturalne, nie podlegające dyskusji i sprowadzają sprawę obrony tradycji, obrony wartości zabytkowych do terytorialnego odgrodzenia ich od wpływu zabudowy kosmopolitycznej (segregator aktów prawnych).

Tak właśnie rodzi się idea wydzielania strefy zabytkowej, do której nic ma wstępu twórczość współczesna, a która zamyka w sobie relikty starych epok rozwojowych miasta ujęte w system zabytków urbanistycznych - całych dzielnic, ulic, zaułków i placów odtwarzanych w szacie wieków ubiegłych. Budownictwo nowe - wedle tej koncepcji - mieć będzie do swej dyspozycji tereny poza strefą zabytkową, stanowiącą nieznaczny procent powierzchni wielkiego miasta współczesnego. Postulując rozszerzenie pojęcia zabytku konserwatorzy zachodni włączają w zakres swej działalności znaczną kubaturę budowlaną, wielką ilość budynków, w stosunku do których nie podobna już zastosować metody muzealno-mumifikatorskiej (promocja 3 w 1).