Rodzaje i konstrukcje form

W zależności od warunków pracy dzieli się formy na nieruchome i przesuwne. Pierwsze wykorzystuje się przy metodzie stacjonarnej produkcji. Przy tym sposobie wyroby pozostają na miejscu, a osprzęt technologiczny i obsługujący go personel przemieszczają się od jednej formy na stendzie do drugiej. Formy przesuwne stosuje się przy agregatowej i potokowo- -taśmowej organizacji produkcji (urządzenia pozostają na miejscu, przesuwają się wyroby) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Ze względu na liczbę wyrobów jednocześnie produkowanych w formach dzieli się je na pojedyncze (indywidualne) i bateryjne (grupowe). Ze względu na pozycję wyrobów przy formowaniu dzieli się formy na poziome i pionowe. Rozróżnia się również formy oporowe, przejmujące siły z naprężenia zbrojenia, i nieoporowe. Formy mogą być z dnem płaskim i profilowym (w rodzaju matrycy), metalowe, żelbetowe, drewniane i kombinowane. Ze względu na cechy konstrukcyjne rozróżnia się formy rozbieralne, nierozbieralne z odchylanymi, przegubowo otwierającymi się bokami lub ściankami, jak również częściowo nierozbieralne (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Stosuje się także jedynie boki formy bez dna, ustawiane na gładkim podkładzie lub na podłożu stendu. Najbardziej rozpowszechnione są formy metalowe; formy drewniane i żelbetowe stosuje się rzadziej, przeważnie przy produkcji metodą stacjonarną i ograniczonej wydajności zakładu. Formy należy wykonywać z dokładnością o 1-2 klasy większą niż dokładność samych wyrobów (uprawnienia budowlane).

Okres eksploatacji form

Tolerancję wymiarów form ustala się jako sumę dopuszczalnych odchyłek dla wyrobu, wielkości odkształceń form na skutek ciśnienia mieszanki betonowej, podatności złączy przegubowych itd. Odchyłki wyznacza się tylko z wartościami ujemnymi, ponieważ w procesie eksploatacji złącza form osłabiają się i wewnętrzne ich wymiary zwiększają się nieco (program egzamin ustny).

Oprócz odchyłek wymiarów liniowych (długość, szerokość, głębokość) ustala się odchyłki krzywizny ogólnej i lokalnej, szczelność przylegania elementów formy przy montażu, węzły między krawędziami, jak również jakość obróbki wewnętrznych powierzchni form. Jakość ta ma ważne znaczenie dla uzyskania licowych powierzchni, nie wymagających dodatkowego wykańczania (opinie o programie).

Formy powinny mieć dostateczną wytrzymałość i sztywność po to, aby oprzeć się, nie odkształcając się, siłom powstającym przy formowaniu wyrobów, ich transporcie i przy naciągu zbrojenia. Dla uniknięcia skrzywień form przy transporcie uformowanych wyrobów suwnicami czy żurawiami przewidziano zawiesia z czterema hakami. Dostateczna wytrzymałość i sztywność form zapewnia stałość wymiarów i prawidłowość płaszczyzn formowanych wyrobów. Prawidłowy wybór typu i konstrukcji form, zwiększenie okresu ich użytkowania w wyniku prawidłowej eksploatacji, szybkość obiegu mają duże znaczenie techniczno-ekonomiczne i sprzyjają obniżeniu kosztu własnego prefabrykatu żelbetowego (segregator aktów prawnych).

Okres eksploatacji form określa się liczbą obrotów, jaką wytrzymują one przy formowaniu wyrobów. Największa liczba obrotów form metalowych wynosi do 1000 (przy obróbce cieplnej wyrobów). Dla zapewnienia projektowanego okresu użytkowania form niezbędne jest staranne ich oczyszczanie, smarowanie, pomalowanie, jak również dogodne rozformowywanie wyrobów. W tym celu nadaje się bocznym powierzchniom form pochylenie 1:10-P1:20 w stronę odbioru. W innych przypadkach dla zmniejszenia płaszczyzny stykania się form z betonem przy rozformowywaniu wyrobu stosuje się odchylane boki i zdejmowalne ścianki, usuwane za pomocą wkładek itp. Należy unikać ostrych naroży w złączach, występów i wkładek, przeszkadzających wydostawaniu wyrobu z formy (promocja 3 w 1). W tym celu ustawia się w formach elementy przejściowe tworzące sfazowania na krawędziach wyrobów, wykonuje się skosy, łagodnie zaokrąglone przejścia itp.