Zaczyn cementowy

Z normowego zaczynu formuje się 4 placki i układa je w wannie na przeciąg 24 godz. Po tym czasie należy 2 placki umieścić w zbiorniku, podgrzać wodę do wrzenia i podtrzymywać wrzenie przez 3 godz; po ochłodzeniu się wody placki wyjmuje się i wyciera. Następnie umieszcza się oba placki w autoklawie nad wodą i doprowadza do wytworzenia pary wodnej o ciśnieniu 20 atm. Ciśnienie to należy utrzymywać przez 3 godz, a następnie w ciągu 1 godz stopniowo doprowadzić do ciśnienia atmosferycznego.
Do oceny cementu stosuje się te same kryteria co w normie polskiej (program uprawnienia budowlane na komputer).

Badanie zmiany objętości metodą Le Chateliera. Do pomiaru pęcznienia w tej metodzie służy pierścień ze sprężystej blachy nierdzewnej z przymocowanymi igłami z twardego drutu. Przyrząd ten przedstawiony jest na rys. 5-0.
Zaczyn cementowy przygotowuje się w identyczny sposób jak do badania początku i końca wiązania. Pierścień Le Chateliera ustawia się na płytce szklanej, wypełnia zaczynem, wyrównuje powierzchnię i przykrywa drugą płytką. Pierścień z płytkami zanurza się w wodzie o temperaturze 17-f-20°C, obciąża górną płytkę i pozostawia na 24 godz (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Po wyjęciu z wody i zdjęciu płytek ostrożnie mierzy się odstęp między igłami pomiarowymi z dokładnością do 1 mm. Pierścień z zaczynem należy następnie umieścić w wodzie, podgrzewać przez 15 min do wrzenia i podtrzymywać wrzenie przez 3 godz. Po wyjęciu pierścienia z wody i ostudzeniu do temperatury otoczenia mierzy się odległość między końcami igieł pomiarowych.
Za miarę rozszerzalności (pęcznienia) próbki przyjmuje się różnicę pomiarów przed i po gotowaniu w mm. Badanie należy wykonać dwukrotnie (uprawnienia budowlane).

Różnica między wynikami badań może wynosić najwyżej: 1 mm przy rozszerzalności do 10 mm, 2 mm powyżej 10 mm. d| Badanie zmiany objętości metodą Kałlanniewa (program egzamin ustny).

Krążek z zaczynem

Badanie i interpretację wyników należy przeprowadzić jak w metodzie Le Chateliera z tą różnicą, że zaczyn cementowy umieszcza się w krążku (rys. 5-7), a zmianę objętości mierzy się dilatometrem (rys. 5-8). Krążek do wypełnienia zaczynem wykonany jest ze sprężystej mosiężnej lub brązowej stali grubości 0,5 mm. Dilatometr dla pomiaru zmiany objętości składa się z podstawki i czujnika zegarowego z odpowiednimi końcówkami z nierdzewnej stali. Cement przechowywany przez dłuższy okres czasu zmienia swoje własności. Szybkość zwietrzenia cementu zależy w dużej mierze od warunków w jakich jest przechowywany (opinie o programie).

Przepisy normowe określają czas, w którym dany cement powinien zachować wszystkie swoje własności. Zewnętrznymi oznakami zleżenia cementów są wg Bukowskiego [8]: spadek ciężaru spowodowany uwodnieniem ziaren, wzrost strat prażeniowych, spadek ciężaru nasypowego, zgrudkowanie, wzrost wodożądności, zmiana czasu wiązania (do ok. 1,5 roku przedłużenie, później przyspieszenie o powolny powrót do normy), obniżenie wytrzymałości, spadek koloryczności. Nie z.eaczy to, że cement zleżały nie może być użyty.

Jeśli w zleżałym cemencie grudki dają się rozgnieść, świadczy to, że aktywność jego zmalała o kilka procent (segregator aktów prawnych). Taki cement można użyć do betonu, jednak należy powiększyć jego ilość w taki sposób, aby wskaźnik cementowo-wodny był wyższy o 10% w stosunku do pierwotnie przyjętego. Jeżeli grudki cementowe nie dają się rozgnieść, cement należy przesiać przez sito 2,00 mm. Zawartość twardych grudek w ilości < 30% w stosunku wagowym pozwala na użycie przesianego cementu po uprzednim sprawdzeniu wytrzymałości. Należy przy tym zwiększyć wskaźnik cementowo- -wodny o 20% w stosunku do pierwotnie przyjętego (promocja 3 w 1).

Jeżeli zawartość zbrylonego cementu, nie dającego się rozkruszyć, jest większa od 80% w stosunku wagowym, to przesiany cement może być użyty jedynie po przeprowadzeniu badań wytrzymałościowych [19]. Stosuje się go na budowie do mało odpowiedzialnych robót. Jeżeli ze względu na zwietrzenie cement nie może być zużyty, należy odesłać go do cementowni do wtórnego przerobu.