Zróżnicowanie regionalne

Podkreślane uprzednio zróżnicowanie regionalne w zakresie stopnia rozwoju gospodarczego, a co za tym idzie - poziomu zamożności mieszkańców oraz jakości i powszechności opieki zdrowotnej - znajduje bezpośredni wyraz w kształtowaniu się współczynnika śmiertelności niemowląt oraz stopy zgonów. W przypadku wskaźnika umieralności niemowląt, wynosząc ego 9%., Europa prezentuje się szczególnie korzystnie na tle świata, gdzie przyjmuje on wartość 60%<>; rekordowo niskie wielkości (rzędu 4-6%,) znamienne są dla najzamożniejszych krajów. Biegunowo odmiennie kształtują się one w dotkniętych głębokim kryzysem gospodarczym postkomunistycznych państwach Europy Wschodniej (np. Mołdawia 20,4%.., Rosja 18,2%o, Łotwa l5,9%) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Interesujący obraz prezentuje Europa w zakresie zmienności stopy zgonów. Przede wszystkim podkreślić należy fakt wyraźnie wyższej wartości tego wskaźnika (11,3%. w 1999) w stosunku do średniej światowej wynoszącej 9,2%o. Ma to swe źródła w dwu, biegunowo odmiennych czynnikach natury społeczno- ekonomicznej (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Pierwszy z nich związany jest z wysokim poziomem zamożności i opieki medycznej w państwach Europy Zachodniej, gdzie mimo silnie zaawansowanego procesu starzenia się mieszkańców stopa zgonów kształtuje się w przedziale 8-10% (uprawnienia budowlane).

W słabiej rozwiniętych gospodarczo krajach przyjmuje on z zasady wartości powyżej średniej europejskiej, z maksimami na Ukrainie (14,9%.), w Bułgarii (14,4%..), na Węgrzech (1 5,9%.,) oraz na Łotwie i w Rosji (po 13,8%,). Gospodarcza recesja w Rosji sprawiła, że kra) ten w latach 1 970-1 999 odnotował najsilniejszy w Europie wzrost stopy zgonów z 8,2%„ do I (,8%„. Podobny trend wzrostu stopy zgonów w ostatnich latach notuje się m. in. w takich krajach, jak: Rumunia, Ukraina czy państwa bałtyckie, w efekcie czego cała Europa odnotowuje wyraźnie wyższą stopę zgonów w porównaniu ze średnią światową. Stan ten uznać należy za przejściowy - podobnie jak do pocz. lat 90., kształtowa! się on będzie w perspektywie 2010 poniżej średniej światowej (program egzamin ustny).

Kierunki zmian

Notowane kierunki zmian różnych wskaźników ruchu naturalnego ludności Europy dowodzą bardzo silnej ich korelacji zarówno z poziomem opieki zdrowotnej, jak i poziomem życia mieszkańców poszczególnych państw. Wolnorynkowe mechanizmy gospodarek postkomunistycznych wywarły w tym względzie bardzo wyraźne piętno, pomimo relatywnie bardzo korzystnych oficjalnych wskaźników statystycznych w zakresie opieki medycznej (opinie o programie). Skrajnie jaskrawym przykładem może służyć tu porównanie sytuacji w Rosji oraz Szwecji. Rosja, legitymująca się oficjalnie jednym z najkorzystniejszych w Europie wskaźników opieki medycznej (80 osób na 1 łóżko szpitalne i 235 osób na 1 lekarza), notuje zarazem np. najwyższą śmiertelność niemowląt (18,2%o) oraz najniższą wielkość średniej długości trwania życia ((>(>,7 lat). / kolei w Szwecji, gdzie na I łóżko szpitalne przypadają 194 osoby, a na 1 lekarza 84 mieszkańców, śmiertelność niemowląt osiąga wartość zaledwie 4%o, podczas gdy średnia długość trwania życia należy do najwyższych nie tylko w Europie, ale także w świecie (79 lat). W tym kraju na ochronę zdrowia przeznacza się 7,1% wartości PKB, natomiast w Rosji zaledwie 4,3% PKB (segregator aktów prawnych).

Współczesna Europa znajduje się w głęboko zaawansowanej fazie spadku przyrostu naturalnego, który zbliża się do poziomu zapewniającego względną stabilizację jej demograficznego potencjału. Jeszcze na pocz. lal 70. XX w. stopa przyrostu naturalnego oscylowała wokół (>%.,, by aktualnie osiągnąć wartość l%.>. Jest ona kilkunastokrotnie niższa od średniej światowej, wynoszącej 15,6%, zapowiadając wejście w perspektywie pocz. XXI w. tej części świata w stadium demograficznej recesji. Już dzisiaj aż 16 państw europejskich notuje ujemne wskaźniki przyrostu naturalnego - czołowe miejsce przypada wśród nich Bułgarii (-7,1 %,.), Ukrainie (-6,2%.!) i Rosji (-5,2%..). W tej kategorii krajów znajdują się także państwa bardzo zamożne, takie jak Niemcy (-0,4%„), Włochy (-0,4%..) oraz Szwecja (-0,2%..). Nie mniej silny spadek przyrostu naturalnego występuje w Polsce (z 4,1 %.. w 1990 do 0,5%o w 1998), czego podłożem są zarówno czynniki natury społecznej, jak i ekonomicznej (promocja 3 w 1).